Ketenverkenning Erfgoed

Ketenverkenning erfgoed

Erfgoed is binnen het stedelijk netwerk van de Stedelijke Cultuurregio Zuid (SCRZ) een vaste waarde en zorgt ervoor dat de steden telkens een uniek verhaal hebben (unique selling proposition). Denk daarbij aan Maastricht als historische en vroeg-industriële stad, Heerlen met zijn Romeinse en mijnverleden, Sittard-Geleen met zijn bandkeramische verleden en de combinatie van traditie, transitie en innovatie. De krachten van de erfgoed sector in de SCRZ zijn de diversiteit en de verschillen in benadering. Opvallend zijn vele kleinschalige initiatieven, die vaak niet snel op de radar komen terwijl daar regelmatig veel vernieuwingskracht schuilt.

Gedeelde krachten vanuit de erfgoedketen
Iedere stad in de SCRZ heeft heel duidelijk zijn eigen verhaal, maar als er vanuit de Stedelijke regio gedacht wordt, zal er ook als regio gewerkt en ‘verkocht’ moeten worden. Erfgoed is bij uitstek iets om de regio mee te ‘verkopen’, het is niet voor niets dat reisgidsen vaak voor de helft gaan over het erfgoed. Nog belangrijker is echter de kennis van het lokale en regionale erfgoed bij de eigen bevolking: de betekenis van monumenten, stedelijke morfologie, maar ook van immaterieel erfgoed en tradities wordt onvoldoende overgebracht bij het brede publiek. Hier ligt een belangrijke uitdaging voor de toekomst. Besef van tijd en plaats en van de historische context (bijvoorbeeld het ontstaan van onze grenzen) draagt in grote mate bij aan een moderne identiteit, Projecten als de ‘culturele biografie van Maastricht’ of de “Canon van Limburg’ kunnen, indien geactualiseerd, van grote meerwaarde zijn.

In Maastricht onderzoekt de UM in het MACCH (Maastricht Centre for Arts and Culture, Conservation and Heritage) in internationaal verband de best practices op dat vlak. De aansluiting van dit onderzoek bij de regionale erfgoedketen is een uitgelezen kans.

Omdat de erfgoedketen in de SCRZ elkaar nog onvoldoende kent zijn onlangs stappen ondernomen om elkaar nader te leren kennen. Een initiatief om nauwer met elkaar samen te werken is al enige tijd geleden genomen. In het erfgoedplatform werken erfgoedpartners uit onder andere Maastricht, Sittard-Geleen en Heerlen samen. Op initiatief van de Provincie Limburg zijn alle erfgoedpartners in 2017 bij elkaar gebracht en wordt gewerkt aan het oprichten van een erfgoedcoöperatie. Ook samenwerking met het amateurveld is belangrijk, Voorloper daarin is de regio Sittard-Geleen.

REGIE

De erfgoed keten zou dus bij uitstek de elkaar aanvullende kwaliteiten en identiteiten van de drie steden moeten kunnen duiden en uitdragen. Daarvoor is een zekere mate van regie nodig. Men wil die handschoen nu oppakken, een vorm van zelforganisatie wordt intensief gewerkt. Daarbij is het bevorderlijk wanneer naast het narratief de nodige innovatie mee op de agenda wordt gezet.

Van een gedeeld of afgestemd beleid tussen de drie steden in de SCRZ is nog geen sprake. Het discours binnen de erfgoedsector is erg gericht op identiteit, minder op analyse en innovatie of op publieksbereik en - participatie. Bijvoorbeeld als het gaat over nieuwe (digitale) en innovatieve manieren van het vertellen van verhalen en bij het betrekken van het publiek/ vrijwilligers hierbij. Drie ‘bloedgroepen’ moeten in het kader van de SCRZ de visie en de acties op elkaar afstemmen: de beleidsmakers (roerend en onroerend), de door overheden gecreëerde instellingen (musea, depots, Historische Centra, erfgoedbibliotheken, etc.) en het particuliere initiatief (van stichtingen en historische verenigingen tot en met ondernemingen die aanbod ontwikkelen).

Narratives
De culturele instellingen hebben geen vanzelfsprekend gedeeld ‘concept’. Er is ervaring met grote manifestaties als het Jaar van de Mijnen en de Via Belgica. Beiden worden als goede voorbeeld gezien. Kennis van innovatie elders in Nederland is nog beperkt aanwezig en kan meer worden gedeeld. Het betreft hier een sector waar met name de strategie van presentatie van belang is. Het streven is omdat op een hoger peil te brengen. Dat de erfgoed keten binnen de SCRZ zich nu over een aantal fundamentele vragen buigt (educatie, zichtbaarheid, samenwerking) is een majeure stap voorwaarts.

'Aan commitment ontbreekt het de sector niet en daarmee is een belangrijke voorwaarde voor ontwikkeling aanwezig.'

Agendavorming richting Propositie Stedelijke Cultuurregio Zuid

Acties:

• Bevorderen van meer samenwerking, kennisuitwisseling, verwijzingen naar elkaar & gezamenlijke projecten.
• Ontwikkelen van een interdisciplinair erfgoednetwerk o.l.v. een “makelaar” om elkaar regelmatig te spreken en structurele samenwerking in gang te zetten. (Het ErfgoedForum kan hiervoor mogelijk als vehikel dienen);
• Vernieuwen van erfgoededucatie;
• Formuleren van gedeelde onderzoeksvragen; aansluiting bij academisch onderzoek.
• Verbindingen met makers in andere disciplines;
• Noodzakelijke innovatie gezamenlijk oppakken, o.a. op het gebied van presentatie(technieken), erfgoedinnovatie, betere ‘branding’, erfgoedfestivals en themajaren;
• Meer werken vanuit publieksvraag- & behoefte.
• Ontwikkelen van publieksstrategieën en van community driven projecten, niet louter voor de kennisoverdracht, maar ook voor beheer en ontsluiting van het erfgoed zelf.

Aanbevelingen

• Investeren (afgestemd) in digitalisering en nieuwe vormen en smart-techniek voor erfgoedduiding en -ontsluiting (apps, VR, AR, etc.)
• Initiëren van een ‘Erfgoed Verbindings Award’;
• Ontwikkelen van elkaar aanvullende profielen in de SCRZ;
• Ontwikkelen van criteria voor kwaliteit, ook regionaal;
• Ontwikkelen van het gezamenlijk historisch verhaal (narratief);
• Aanspreken en gebruiken van de rol voor de erfgoed sector als buitenboormotor zijn bij andere ‘opgaven’;
• Euregionale contexten ontsluiten/duiden.

Aanmelden nieuwsbrief

GEGEVENS VERZENDEN